BİRİNCİ KISIM

ŞİRKETİN MAHİYETİ VE KURULUŞU

A) TARİFİ

MADDE 243 - Ticari bir işletmeyi bir ticaret unvanı altına işletmek maksadiyle kurulan ve şirket alacaklılarına karşı ortaklardan bir veya bir kaçının mesuliyeti tahdit edilmemiş ve diğer ortak veya ortakların mesuliyeti muayyen bir sermaye ile tahdit edilmiş olan şirket komandit şirkettir.

Mesuliyetleri mahdut olmıyan ortaklara komandite, mesuliyeti mahdut olanlara komanditer denir.

Komantide ortakların hakiki şahıs olmaları lâzımdır. Hükmi şahıslar ancak komanditer" ortak olabilirler.

B) TATBİK OLUNACAK HÜKÜMLER

MADDE 244 - Bu kısımdaki hususi kaideler mahfuz kalmak şartiyle kollektif şirkete dair (154 - 158) inci maddelerin hükümleri komandit şirketler hakkında da tatbik olunur.

C) MUKAVELE

I - TEFSİR

MADDE 245 - Şirketin komandit olup olmadığı mukavele hükümlerine göre tâyin olunur. Ortaklar tarafından şirkete verilen ad ve vasıf yalnız başına o şirketin nev'ini tâyine esas olamaz.

Bir şirketin komandit olduğu tâyin edilmediği halde o şirket kollektif sayılır.

II - KOMANDİTERLERİN SERMAYE KOYMA BORCU

MADDE 246 - Bir komandit şirket mukavelesine 155 inci maddede gösterilen hususlardan başka komanditerlerin ad ve soyadları ve her birinin koydukları veya koymayı taahhüt ettikleri sermaye miktarları yazılarak tescil ve ilân ettirilir.
Bir komanditer şahsi emeğini ve ticari itibarını sermaye olarak koyamaz.

İKİNCİ KISIM

ORTAKLAR ARASINDAKİ MÜNASEBETLER

A) MUKAVELE SERBESTİSİ

MADDE 247 - Komandit şirkette ortakların birbirleriyle olan münasebetleri mukavele ile tâyin olunur. Mukavelede bulunmıyan hususlar da bu kısımda yazılı hükümler mahfuz kalmak şartiyle kollektif şirketlere dair olan 159 - 173 üncü maddeler hükümleri tatbik olunur.

B) KOMANDİTERLERİN HUKUKİ VAZİYETİ
I - İDARE

MADDE 248 - Komanditerler, şirket işlerini görmeye mezun ve mecbur olmadıkları gibi idare hakkını haiz olanların salâhiyetleri dâhilinde gördükleri işlere de engel olamazlar. Şu kadar ki, idare hakkını haiz olanların salâhiyetleri dışında kalan hususlar hakkında rey verebilirler.

II - MURAKABE

MADDE 249 - Her komanditer, iş yılı sonunda ve iş saatleri içinde şirketin envanteriyle bilânço muhteviyatını ve bunların sıhhatini incelemeye mezundur. Bu incelemeyi bizzat yapabilece gibi ekspere de yaptırabilir. Eksperin şahsı hakkında bir itiraz dermeyan edilirse komanditerin talebi üzerine mahkeme tarafından ehlivukuf tâyinine karar verilir. Bu karar katidir.

Önemli sebeplerin bulunması halinde, mahkeme, komanditerin talebi üzerine şirketin işlerinin ve mevcudunun bizzat veya eksper marifetiyle incelenmesine her vakit izin verebilir.

Yukarki fıkralar hükümlerine aykırı mukavele şartları muteber değildir.

III - REKABET YASAĞI

MADDE 250 - Kollektif ortakalrın şirket mevzuunu teşkil eden muamelelerin aynını yapamıyacaklarına dair olan 172 nci madde hükmü komanditerler hakkında tatbik olunmaz. Ancak komanditerler, şirket konusunu teşkil eden işlerle uğraşacak bir işletme açar veya böyle bir işletme açan bir şahıs ile ortak olur veyahut bu mahiyette bir şirkete dâhil olurlarsa komandit şirketin evrak ve defterlerini incelemek hakkını kaybederler.

IV - KAR VE ZARAR

1. UMUMİ OLARAK

MADDE 251 - Komanditerler, iş yılı sonunda tahakkuk eden kâr paylarını ve mukavelede kararlaştırılmış olan faizleri nakten alırlar. Fakat koydukları sermayeler her hangi bir sebeple azalmış ise noksanı tamamlanıncaya kadar kâr ve faizi isteyemezler. Şu kadar ki, gelecek yıllarda elde edilecek kâr paylarından sermayenin noksanı tamamlandıktan sonra artan kısımdan ilk önce evvelki yıllara ait birikmiş faizler ödenir.

2. GERİ VERİLMESİ MECBURİ OLMIYAN FAİZLER VE KAR PAYLARI

a) USULÜNE GÖRE TAHAKKUK ETTİRİLMİŞ OLANLAR

MADDE 252 - Komanditerler önce aldıkları ve usulüne göre tahakkuk ettirilmiş faiz ve kâr paylarını şirketin sonradan vukubulan zararını telâfi için geri vermeğe mecbur tutulamazlar.
b) USULSÜZ TAHAKKUK ETTİRİLMİŞ OLANLAR

MADDE 253 - Komanditerler, şeklen muntazam ve kâr gösteren bir bilânçoya göre hüsnüniyetle aldıkları ve fakat usulsüz tahakkuk ettirilmiş kâr paylarını veya mukavele ile kabul edilmiş olan faizleri geri vermeye mecbur tutulamazlar.

V - AZALIĞIN İNTİKALİ

1. DEVİR HALİNDE

MADDE 254 - Komanditer, şirketteki payını başkasına devredebilir. Fakat devre diğer ortaklar muvafakat etmemişlerse Borçlar Kanununun 532 nci maddesi hükmü tatbik olunur.

2. ÖLÜM HALİNDE

MADDE 255 - Ölen bir komanditerin yerine mirasçıları geçer.

ÜÇÜNCÜ KISIM

ŞİRKETİN VE ORTAKLARIN ÜÇÜNCÜ ŞAHISLARLA OLAN MÜNASEBETLERİ

A) TATBİK OLUNACAK HÜKÜMLER

MADDE 256 - Şirket ve ortakların üçüncü şahıslarla olan münasebetlerinde, bu kısımdaki hususi kaideler mahfuz kalmak şartiyle kollektif şirkete dair 174 - 184 üncü maddelerin hükümleri tatbik olunur.

B) ŞİRKETİN TEMSİLİ

MADDE 257 - Komandit şirketlerin idare ve temsili komandite ortaklara aittir. İdare hakkının ve temsil salâhiyetinin hududu kollektif şirketler hakkındaki hükümlerle muayyendir.

Komanditer ortaklar, şirketi temsil ve idare salâhiyetini haiz değildirler. Şu kadar ki, şirket mukavelesinde aksine hüküm olmamak şartiyle komanditer ortak; yalnız ticari mümessil, ticari vekil veya ticari memur olarak tâyin edilebilir.

C) KOMANDİTER ORTAĞIN MESULİYETİ

I - UMUMİ OLARAK

MADDE 258 - Bir komanditerin mesuliyeti; koyduğu veyahut taahhüt eylediği sermaye miktarını aşamaz.

II - İSTİSNALAR

1. ADİ ŞİRKET UNVANINA DAHİL OLAN KOMANDİTER

MADDE 259 - Adi şirket unvanına dâhil olan komanditer, üçüncü şahıslara karşı komandite bir ortak gibi mesul sayılır.

2. ŞİRKET NAMINA MUAMELEDE BULUNAN KOMANDİTER

MADDE 260 - Ticari mümessil, ticari vekil veya ticari memur olarak hareket ettiğini açıkça bildirmeksizin şirket namına muamelelerde bulunan komanditer ortak, bu muamelelerden dolayı hüsnüniyet sahibi üçüncü şahıslara karşı komandite ortak gibi mesul olur.
Komanditerlerin işlerin idaresine müdaheleyi tazammun etmiyecek veçhile rey ve nasihât vermeleri ve şirketin iş ve muameleleri üzerinde haiz oldukları murakebe haklarını kullanmaları ve kanunda yazılı hallerde idare işlerini gören kimselerin tâyin ve âzillerine iştirak eylemeleri ve şirket içinde tâli hizmet ve memuriyetlerde istihdam edilmeleri, komanditer vasfına halel vermez.

III - ALACAKLILARIN VAZİYETİ

1. TAKİP İMKANI

MADDE 261 - Komanditerler, koymayı taahhüt ettikleri sermayelerin zimmetlerinde kalan kısmına kadar şirketin alacaklılarına karşı mesuldürler. Fakat alacaklılar şirket infisah halinde bulunmadıkça veya şirket aleyhine vukubulan icra takibatı semeresiz kalmış olmadıkça komanditerlere müracaat edemezler.

Şirketin iflâsı halinde alacaklıların haiz oldukları haklar iflâs masasına geçer.
Komanditerler, şirkete koymayı taahhüt ettikleri sermayeyi aşan bir miktar ile mesuliyeti üzerine aldıklarını yazı ile beyan veya ilân etmişlerse üçüncü şahıslara veya beyanın muhatabına karşı bu meblâğ miktarınca mesul olurlar.

2. SERMAYENİN AZALTILMASI

MADDE 262 - Bir komanditer sermayesini, 252 ve 253 üncü madde hükümleri mahfuz kalmak şartiyle, gerek doğrudan doğruya ve gerek faiz veya kâr payına mahsup için dolayısiyle tamamen veya kısmen geri alamıyacağı gibi sermayesi her hangi bir sebeple azalmışsa noksanı tamamlanıncaya kadar faiz veya kâr payını almaktan memnudur. Aksi halde komanditer aldığı para kadar şirket alacaklılarına karşı 261 inci maddenin birinci fıkrası gereğince mesul olur.

3. İFLAS

a) ŞİRKETİN İFLASI

MADDE 263 - Bir komandit şirketin iflâsı halinde şirket alacaklıları alacaklarını almadıkça ortakların şahsi alacaklıları şirket mallarına müracaat edemezler.
Komanditerlerin koydukları sermaye dahi, şirket alacaklılarının birinci fıkrada yazılı olduğu gibi tercihan haklarını elde edecekleri mallardan sayılır.

b) KOMANDİTELERİN MESULİYETİ

MADDE 264 - Şirketin mevcudu şirket alacaklılarına yetmiyecek olursa, bu alacaklılar geri kalan alacaklarından dolayı komanditelerin şahsi mallarına müracaat edebilir.
Ortakların şahsi mallarına müracaat halinde şirket alacaklılarının, ortakların şahsi alacaklılarına karşı rüçhan hakkı yoktur.

c) KOMANDİTERİN İFLASI

MADDE 265 - Şirket ve iflâs halinde masası veya şirket alacaklıları, iflâs etmiş bir komanditerin masasına müracaat ederlerse, bunların, müflis komanditerin şahsi alacaklılarına karşı rüçhan hakkı yoktur.

4. TAKAS

MADDE 266 - Şiretten alacağı olan bir şahsın, sermaye borcunu henüz yerine getirmemiş veya koyduğu sermayeyi geri almış bir komanditere borcu varsa, bu şahıs şirketteki alacağını komanditere olan borcu ile takas edebilir. 184 üncü madde hükmü mahfuzdur.

DÖRDÜNCÜ KISIM

ŞİRKETİN İNFİSAHI, TASFİYESİ VE NEVİ'NİN DEĞİŞTİRİLMESİ

A) TATBİK OLUNACAK HÜKÜMLER

MADDE 267 - Kollektif şirketlerin infisahına ve tasfiyesine ve ortakların şirketten çıkma ve çıkarılmasına dair olan 185 - 242 nci maddeler hükümleri komandit şirketlerde de tatbik olunur. Şu kadar ki, şirket mukavelesinde aksine bir hüküm bulunmadıkça komanditerin ölümü veya vesayet altına alınması şirketin infisahını mucip olamaz.

B) NEV'İN DEĞİŞTİRİLMESİ

MADDE 268 - Bir kollektif şirket tasfiye edilmeksizin, bütün ortaklar tarafından ittifakla verilecek ve ticaret siciline tescil ve ilân edilecek bir kararla komandit şirkete çevrildiği takdirde eski ortaklardan komanditer sıfatını kazananlar üçüncü şahıslara karşı bu sıfatı ancak keyfiyetin tescil ve ilân tarihinden sona vukubulan işlerden dolayı dermeyan edebilirler.

Bir komandit şirket tasfiye edilmeksizin bütün ortaklar tarafından ittifakla verilecek ve ticaret siciline tescil ve ilân edilecek bir kararla kollektif şirkete çevrildiği takdirde komanditer sıfatını kaybeden ortakların mesuliyeti hakkında 178 inci madde hükmü tatbik olunur.